ส่องเกมการเมืองฟิลิปปินส์ หลังเหตุเสียงปืนลั่นกลางวุฒิสภา ระหว่าง สว. รายหนึ่งขัดขืนการจับกุมตามหมายจับ ICC

เกิดเสียงปืนหลายนัดดังขึ้นที่วุฒิสภาฟิลิปปินส์หลังนักการเมืองที่ถูกออกหมายจับจากศาลอาญาระหว่างประเทศ หรือ ไอซีซี (International Criminal Court - ICC) เรียกร้องให้ประชาชนช่วยปกป้องไม่ให้เขาถูกจับกุม เมื่อช่วงเย็นวันที่ 13 พ.ค. ที่ผ่านมา

สถานการณ์แปรเปลี่ยนเป็นความโกลาหล อาคารวุฒิสภาถูกปิดล้อมโดยทหารที่สวมเสื้อเกราะกันกระสุน บางคนถือปืนยาว ล้อมรอบบริเวณวุฒิสภา

โรนัลด์ เดลา โรซา วุฒิสมาชิก ถูก ICC กล่าวหาว่าเขาสังหารผู้คนหลายสิบคนในขณะที่เขาเป็นผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติในช่วงสงครามปราบปรามยาเสพติดของอดีตประธานาธิบดีโรดริโก ดูแตร์เต

เขาหลบหนีมากบดานอยู่ภายในอาคารวุฒิสภา ทำให้เกิดการเผชิญหน้า ซึ่งยิ่งทำให้บรรยากาศทางการเมืองของประเทศที่ตึงเครียดอยู่แล้ว เดือดพล่านยิ่งขึ้น

เรารู้อะไรบ้างเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้?

โรนัลด์ เดลา โรซา คือใคร

เดลา โรซา คือหัวหน้าผู้บังคับใช้กฎหมายในสงครามปราบปรามยาเสพติดตามนโยบายของอดีตประธานาธาธิบดีโรดริโก ดูแตร์เต ในฐานะที่เขาเป็นผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติฟิลิปปินส์ระหว่างปี 2016 -2018

การรณรงค์ปราบปรามดังกล่าวทำให้มีผู้ต้องสงสัยว่าค้ายาเสพติดและผู้ขายรายย่อยถูกสังหารหลายพันคน นำไปสู่การฟ้องร้องต่อศาลอาญาระหว่างประเทศ โดยกลุ่มสิทธิมนุษยชนระบุว่าผู้ต้องสงสัยหลายรายถูกประหารชีวิตทั้งที่ยังไม่ได้ผ่านกระบวนการยุติธรรม

ดูแตร์เตถูกจับกุมและส่งตัวไปยังกรุงเฮก ของเนเธอร์แลนด์ ตั้งแต่เดือน มี.ค. 2025 ก่อนที่จะมีการเปิดเผยหมายจับเดลา โรซา ของ ICC เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (11 พ.ค.) ซึ่งเป็นวันเดียวกันกับที่เดลา โรซา เข้าร่วมประชุมวุฒิสภา หลังจากขาดการประชุมไปหลายเดือนก่อนหน้านี้โดยไม่มีคำอธิบายสาเหตุ

เดลา โรซา ได้ขอความคุ้มครองจากวุฒิสภา และได้ยื่นคำร้องต่อศาลสูงสุดเพื่อขอให้ระงับไม่ให้หน่วยงานท้องถิ่นบังคับใช้หมายจับของ ICC

ดูแตร์เตถอดถอนฟิลิปปินส์ออกจากการเป็นภาคี ICC ในช่วงที่เขาเป็นประธานาธิบดี แต่ศาลฯ ยังคงเดินหน้าพิจารณาคดีอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ โดยให้เหตุผลว่าศาลฯ มีเขตอำนาจในการพิจารณาคดีการเสียชีวิตที่เกิดขึ้นก่อนการถอนตัวในปี 2019

คดีใน ICC ยังครอบคลุมถึงการเสียชีวิตในสงครามปราบปรามยาเสพติดสมัยที่ดูแตร์เตเป็นนายกเทศมนตรีเมืองดาเวา มหานครทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ด้วย ซึ่งเป็นช่วงที่เขาสร้างชื่อเสียงในฐานะนักปราบปรามอาชญากรรมที่มีวาจาหนักแน่นและเน้นเอาใจประชานิยม

เมื่อวันพุธ (13 พ.ค.) ศาลสูงสุดของฟิลิปปินส์ได้ปฏิเสธการออกคำสั่งเพื่อระงับการจับกุมตัวเดลา โรซา ชั่วคราว แต่ได้ให้เวลารัฐบาลของประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส 72 ชั่วโมง ในการแสดงความคิดเห็นต่อคำร้องของวุฒิสมาชิกรายนี้

เดลา โรซา เป็นหนึ่งในแขนขาที่ภักดีที่สุดของดูแตร์เต หลังจากที่เขาเกษียณอายุราชการจากการเป็นตำรวจ ดูแตร์เตได้แต่งตั้งให้เขาเป็นผู้อำนวยการสำนักราชทัณฑ์ และในปีถัดมาเขาก็ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาและได้รับเลือก

เมื่อปีที่แล้ว เดลา โรซา ได้รับเลือกเป็นวุฒิสมาชิกอีกสมัย โดยได้คะแนนเสียงมาเป็นอันดับสามใน 12 ที่นั่ง การเลือกตั้งดังกล่าวเกิดขึ้นสองเดือนหลังจากดูแตร์เตถูกคุมขังในกรุงเฮก ซึ่งสะท้อนว่าผู้สมัครในสายของอดีตประธานาธิบดีรายนี้ทำผลงานได้ดีกว่าที่คาดเมื่อเทียบกับผู้สมัครสายประธานาธิบดีมาร์กอส ซึ่งเป็นศัตรูทางการเมืองของครอบครัวดูแตร์เต

เดลา โรซา ยังเป็นคนที่มีบุคลิกโดดเด่น เขาเป็นที่รู้จักในชื่อว่า "บาโต" (Bato) มากกว่า ซึ่งเป็นชื่อเล่นของเขาในภาษาตากาล็อกที่มีความหมายว่า "ก้อนหิน" ท่าทีของเขาที่มีต่อดูแตร์เตเวลาที่อยู่ด้วยกันยังกลายเป็นมีมจำนวนหนึ่งด้วย เช่นภาพหนึ่งที่เขาส่ายศีรษะไปมาในขณะที่ดูแตร์เตกำลังพูด

เกิดอะไรขึ้นในอาคารวุฒิสภาในวันนั้น

ระหว่างช่วงพักการประชุมวุฒิสภาในเย็นวันพุธ (13 พ.ค.) เดลา โรซา ไลฟ์ผ่านเฟซบุ๊กระบุว่าเขาได้รับข้อมูลมาว่ามีเจ้าหน้าที่กำลังจะมาจับกุมตัวเขา

"ผมมาที่นี่เพื่อขอความช่วยเหลือจากทุกคน อย่าให้มีชาวฟิลิปปินส์อีกคนถูกนำตัวไปกรุงเฮกเหมือนประธานาธิบดีดูแตร์เตเลย" เดลา โรซากล่าว

ราวหนึ่งชั่วโมงต่อมาก็มีเสียงปืนดังขึ้นหลายนัด โดยมีรายงานจากสถานีโทรทัศน์ระบุว่าเสียงดังมาจากชั้นสอง

มาร์ก ลันโดร เมนโดซา เลขาธิการวุฒิสภา บอกกับสื่อท้องถิ่นว่า สำนักงานสอบสวนแห่งชาติ หรือ เอ็นบีไอ (National Bureau of Investigation - NBI) พยายามเข้าไปในอาคารวุฒิสภา และยิงปืนในขณะที่พวกเขากำลังล่าถอยออกมา

อย่างไรก็ตาม ผู้อำนวยการ NBI ซึ่งเป็นหน่วยงานเทียบเท่า FBI ของสหรัฐฯ กลับระบุว่า ไม่มีเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานถูกส่งไปยังวุฒิสภา

ความโกลาหลเกิดขึ้นต่อหน้ากล้องถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์ ผู้สื่อข่าวและเจ้าหน้าที่วุฒิสภาต่างก็วิ่งหาที่กำบัง พร้อมกับถือโทรศัพท์แนบหู

มีผู้พบเห็นตำรวจและทหารลาดตระเวนรอบบริเวณวุฒิสภา โดยปืนไรเฟิลของพวกเขาจ่อไปที่พื้น ขณะที่ประตูเหล็กของอาคารวุฒิสภาถูกปิดลงหลังมีคำสั่งล็อกดาวน์

กล้องโทรทัศน์ยังจับภาพเดลา โรซา รีบเดินไปที่ลิฟต์ได้ ขณะที่ในอีกส่วนหนึ่งของอาคารมีวุฒิสมาชิกบางคนที่กำลังประชุมได้ไลฟ์ผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่าพวกเขาได้ยินเสียงปืนและยืนยันว่าพวกเขาปลอดภัยดี

จากนั้น จอนวิก เรมุลลา รมว.มหาดไทย ก็เข้าไปพบบรรดาวุฒิสมาชิกในอาคาร โดยเขาบอกเช่นกันว่า เขาไม่ได้ไปที่นั่นเพื่อจับกุมเดลา โรซา

ไม่กี่นาทีต่อมา เรมุลลาออกมาจากอาคารพร้อมกับอลัน ปีเตอร์ คาเยตาโน ประธานวุฒิสภา พวกเขาระบุว่าไม่มีใครได้รับบาดเจ็บ โดยบอกว่ามีการยิงปืนเกิดขึ้นจริง แต่ปฏิเสธที่จะตอบว่าใครอยู่เบื้องหลัง เนื่องจากยังคงอยู่ในระหว่างการสอบสวน

ในเวลาต่อมาประธานาธิบดีมาร์กอส กล่าวผ่านวิดีโอบนยูทิวบ์ ขอให้ประชาชนรักษาความสงบ

"เราจะต้องหาคำตอบให้ได้ว่าเกิดอะไรขึ้น… เหตุการณ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามบ่อนทำลายความมั่นคงหรือไม่ เราจะต้องรู้ให้ได้" มาร์กอสกล่าว

เช้าวันถัดมา ตำรวจระบุว่าได้ควบคุมตัวชายอย่างน้อยหนึ่งคนที่เกี่ยวข้องกับเหตุยิงปืนนั้นแล้ว

เกิดอะไรขึ้นกับการเมืองฟิลิปปินส์

เหตุยิงปืนครั้งนี้ตอกย้ำบรรยากาศทางการเมืองในกรุงมะนิลาที่ตึงเครียดอยู่แล้วให้เดือดพล่านขึ้น

ซารา ดูแตร์เต รองประธานาธิบดีและคู่แข่งทางการเมืองคนสำคัญของประธานาธิบดีมาร์กอส ถูกสภาผู้แทนราษฎรถอดถอนจากตำแหน่งเมื่อวันจันทร์ (11 พ.ค.) จากข้อกล่าวหาคอร์รัปชันและข้อกล่าวหาว่าข่มขู่ต่อชีวิตของมาร์กอส

เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการถอดถอนตำแหน่งของเธอถูกส่งไปยังวุฒิสภาในวันเดียวกับที่มีเหตุยิงปืน โดยวุฒิสภาจะทำหน้าที่เป็นผู้พิจารณาการถอดถอน มีอำนาจตัดสินว่ารองประธานาธิบดีมีความผิดหรือไม่ ซึ่งหากตัดสินว่ามีความผิด ซารา ดูแตร์เต จะถูกตัดสิทธิ์ในการลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2028

การปรากฏตัวในวุฒิสภาของเดลา โรซา ในสัปดาห์นี้ หลังจากหายหน้าไปจากสาธารณะหลายเดือนนั้น ได้เปลี่ยนดุลอำนาจในสภา และมีส่วนช่วยให้ อลัน ปีเตอร์ คาเยตาโน ได้รับตำแหน่งประธานวุฒิสภา โดยคาเยตาโนเคยเป็น รมว.ต่างประเทศและคู่สมัครรองประธานาธิบดีของดูแตร์เตผู้พ่อ

วุฒิสภาที่ประกอบด้วยสมาชิก 24 คนในตอนนี้มีเดลา โรซา และบรรดาพันธมิตรของดูแตร์เตครองเสียงข้างมาก ส่วนวุฒิสมาชิกที่สนับสนุนมาร์กอสเป็นเสียงข้างน้อย

กระบวนการถอดถอนรองประธานาธิบดีและการแย่งชิงอำนาจในวุฒิสภา ยิ่งตอกย้ำความขัดแย้งระหว่างตระกูลดูแตร์เตและตระกูลมาร์กอส

บองบอง มาร์กอส และซารา ดูแตร์เต ชนะการเลือกตั้งปี 2022 อย่างถล่มทลาย แต่พวกเขาก็แตกหักกันอย่างรุนแรงต่อสายตาธารณชน เมื่อพวกเขาพยายามผลักดันวาระทางการเมืองที่แตกต่างกัน