سرانجام متهمان پرونده اکباتان؛ سرهایی که پای دار رفت اما بالای دار نرفت

قوه قضائیه ایران روز پنجشنبه (۲۱ اردیبهشت) یک روز بعد از صدور حکم متهمان «پرونده اکباتان»، توضیحاتی در این مورد منتشر کرد. دیروز احکام شش متهم در پرونده موسوم به «اکباتان» صادر شد که براساس آن سه متهم محکوم در ارتباط با کشته‌شدن آرمان علی‌وردی، طلبه بسیجی به پنج سال حبس و دیه و سه متهم دیگر از اتهامات تبرئه شدند.

مطابق رای دادگاه، میلاد آرمون، علیرضا کفایی، امیرمحمد خوش اقبال به پنج سال حبس و پرداخت دیه محکوم شده‌اند. همچنینحسین نعمتی به پرداخت دﯾﻪ ﺻﺪﻣﺎت به خانواده آرمان علی وردی محکوم شد اما به‌همراه نوید نجاران و علیرضا برمز پورناک از سایر اتهامات تبرئه شدند.

به این ترتیب علیرضا برمز پورناک و نوید نجاران از اتهامات قبلی «مشارکت در قتل عمد ‌ایراد صدمات غیرموثر در فوت» و حسین نعمتی از اتهام «مشارکت در قتل» تبرئه شده‌اند.

در پرونده موسوم به شهرک اکباتان این شش نفر به اتهام قتل عمدی آرمان علی‌وردی، بازداشت شده بودند.

آرمان علی‌وردی، طلبه بسیجی بود که طبق گزارش‌ها روز ۴ آبان سال ۱۴۰۱ در جریان اعتراضات سراسری به کشته‌شدن مهسا/ژینا امینی و جنبش «زن، زندگی، آزادی» در شهرک اکباتان مجروح شد و دو روز بعد در بیمارستان جان باخت.

اسامی این معترضان که ابتدا به قصاص نفس محکوم شدند، پس از اجرای احکام اعدام برخی از معترضان آن سال نگرانی‌هایی را در مورد اجرای سریع احکام آنها بیشتر کرد.

قوه قضائیه در توضیح حکم اخیر گفته است: «براساس رای دادگاه کیفری، پزشکی قانونی در مراحل مختلف علت تامه فوت را خون‌ریزی مغزی به دنبال اصابت جسم سخت به سر اعلام و سایر صدمات را غیر موثر در فوت اعلام کرده است.»

دستگاه قضایی ایران اذعان دارد که مطابق گزارش نهایی اداره آگاهی امکان اینکه معلوم و مشخص شود که ضربات چه موقع و توسط «چه کسی موجب شهادت» شده است، نیز امکان‌پذیر نبوده است.

قوه قضائیه می‌گوید: «اینکه متهمان در ایراد صدمات و جراحات غیر موثر در فوت مشارکت داشتند شبهه‌ای وجود ندارد»، اما این که ضربه آنها به آقای علی‌وردی «می‌تواند کشنده و منتهی به مرگ شود به اثبات نرسیده است.»

سخنگوی قوه قضائیه نیز گفت که در ۸ مهر ۱۴۰۴، دیوان عالی ایران، رای بدوی دادگاه کیفری را نقض کرد و پرونده را برای رفع نواقص به دادگاه کیفری فرستاد.

در این مرحله پرونده بار دیگر برای «بررسی دقیق» به کمیسیون پزشکی قانونی ارجاع شد تا مشخص شود کدام رفتار متهمان موجب قتل شده است. همچنین در جریان رسیدگی مجدد به پرونده، «تحقیقات مفصلی توسط دادسرا و دادگاه به عمل آمد.»

قوه قضائیه همچنین گفته است که پرونده قابل فرجام‌خواهی مجدد در دیوان عالی کشور است.

حکم اعدام متهمان پرونده اکباتان و واکنش‌های جهانی

در آبان ۱۴۰۳ دادگاه کیفری برای شش متهم این پرونده حکم قصاص صادر کرده است.

در آن زمان بابک پاک‌نیا، وکیل دادگستری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در پرونده اکباتان، در خصوص میلاد آرمون، علیرضا کفایی، امیرمحمد خوش‌اقبال، نوید نجاران، حسین نعمتی و علیرضا برمرزپورناک با رای مستشاران شعبه سیزدهم دادگاه کیفری یک حکم به قصاص نفس صادر شد.» او تاکید کرده بود که این حکم بدوی و قابل فرجام‌خواهی است.

پس از انتشار خبر احتمال برگزاری محاکمه‌ای تازه علیه متهمان در دی ماه ۱۴۰۳ کارزارهای زیادی در شبکه‌های اجتماعی با هشتگ «بچه‌های اکباتان» و در پی آن گردهمایی‌هایی در شهرهای مختلف در اروپا در حمایت از متهمان برگزار شد.

از جمله در آذر ۱۴۰۳ تجمعاتی در شهرهای هامبورگ آلمان، گوتنبرگ سوئد و بروکسل بلژیک با شعار «نه به اعدام» برگزار شد.

پرونده علیه متهمان از آغاز با تناقض‌هایی همراه بود. یکی از اولین تناقض‌های این پرونده به نحوه حضور آرمان علی‌وردی در اکباتان برمی‌گردد. براساس اظهارات متهمان که در رأی ۳۰ صفحه‌ای دادگاه اولیه آمده بود و نسخه‌ای از آن به دست بی‌بی‌سی فارسی رسیده است، آرمان علی‌وردی برای «شناسایی» معترضان با «باتوم و شوکر» به این محله در غرب تهران رفته بود.

یکی از متهمان گفته بود که معترضان از کوله‌پشتی آقای علی‌وردی «باتوم و شوکر» درآوردند. یکی دیگر از متهمان هم گفت که بعد از دیدن کتاب در کیف آقای علی‌وردی به مردم گفته «نزنيد شايد دانشجو باشد، که شخصی گفت شوکر داشت.»

این برخلاف روایت رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران بود که گفته بودند آقای علی‌وردی «بدون سلاح و تجهیزات» به شهرک اکباتان رفته بود و فقط «کتاب‌های درسی حوزه» در کوله‌پشتی‌اش‌ بوده است.

همچنین بنابر گواهی پزشک قانونی آرمان علی‌وردی، علت فوت «خونریزی وسیع مغزی و کوفتگی نسج مغزی ناشی از مجموع صدمات وارده به ناحیه جمجمه» بوده است.

در رای اقلیت که قاضی پرونده صادر کرد، ضربه منجر به مرگ به سر آرمان علی‌وردی درباره هیچ یک از متهمان محرز نشده است.

در فیلمی که از صحنه کتک خوردن این طلبه بسیجی منتشر شده، یک نفر با سنگ به سر آقای علی‌وردی ضربه می‌زند که گفته می‌شود «این شخص هیچ وقت دستگیر نشده است.»

یک منبع آگاه به بی‌بی‌سی گفته بود که پدر آرمان علی‌وردی نیز بر این باور است که «قاتل از ایران گریخته است.»

همچنین از آغاز پرونده گزارش‌ها از شکنجه متهمان برای گرفتن اعتراف اجباری منتشر شد.

در آذر ۱۴۰۳ یکی از منابع به بی‌بی‌سی گفت که «برای گرفتن اعتراف اجباری، یکی از متهمان را تهدید کرده‌اند که به همسرش تجاوز می‌کنند.»

در رای دادگاه آمده بود که علیرضا کفایی یکی از متهمان پرونده گفت که «به خاطر کتک زيادی که در شاپور خورده بودم مجبور شدم بگويم که با سنگ به سر آقای علی‌وردی ضربه زده‌ام.» اشاره او به پلیس آگاهی شاپور تهران بود که به گفته کانون حقوق بشر ایران «مخوف ترین بازداشتگاه تهران» است و در گرفتن اعترافات اجباری سابقه طولانی دارد.

در آن زمان در گزارشی که تلویزیون ایران پخش کرد، حسین رحیمی، رئیس پلیس وقت تهران به میلاد آرمون متهم دیگر پرونده می‌گوید: «درباره جنایتی که کردی توضیح بده.»

آقای آرمون در پاسخ دو بار می‌گوید: «به خدا چاقو همراهم نبود.» با این حال آقای رحیمی و خبرنگاران حاضر او را بدون حضور وکیل سوال‌پیچ می‌کنند. آقای آرمون مشارکت در قتل را با وجود فشار انکار می‌کند و می‌گوید که «همکاری» نکرده است.

در آخر آقای رحیمی بی‌اعتنا به اظهارات متهم می‌گوید: «این یکی از عوامل اصلی‌ است که چاقو می‌زد.»

اعتراضات سال ۱۴۰۱ بعد از کشته شدن مهسا امینی در جریان بازداشت در گشت ارشاد تهران در روز ۲۵ شهریور آغاز شد و برای چند ماه در سراسر ایران ادامه داشت. در این میان شهرک اکباتان در غرب تهران صحنه تجمع و شعارهای شبانه متعددی بود.