สถานการณ์การระบาดของไวรัสฮันตาบนเรือสำราญในขณะนี้ น่ากังวลแค่ไหน ?

การระบาดของไวรัสฮันตา (hantavirus) บนเรือสำราญที่บรรทุกผู้โดยสารจากทั่วโลก เป็นสถานการณ์ที่ทางการในหลายประเทศระบุว่ากำลังให้ความสำคัญอย่างยิ่ง โดยจนถึงขณะนี้มีผู้โดยสาร 3 รายเสียชีวิตทั้งบนเรือหรือหลังจากได้เดินทางบนเรือลำนี้ ซึ่งออกเดินทางจากอาร์เจนตินาเมื่อเดือนที่แล้ว ขณะที่อีก 4 รายถูกส่งตัวไปรักษาที่โรงพยาบาล

ขณะเดียวกันในตอนนี้ มีการดำเนินการครั้งใหญ่เพื่อติดตามผู้ที่อาจสัมผัสกับไวรัสซึ่งได้เดินทางกลับบ้านโดยเครื่องบินไปยังหลายประเทศแล้ว รวมถึงสหราชอาณาจักร แอฟริกาใต้ เนเธอร์แลนด์ สหรัฐอเมริกา และสวิตเซอร์แลนด์

แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพเน้นย้ำว่า ความเสี่ยงต่อประชาชนทั่วไปนั้นยังอยู่ในระดับที่ต่ำ แล้วเราควรกังวลเกี่ยวกับการระบาดของไวรัสฮันตามากแค่ไหน ?

'นี่ไม่ใช่เชื้อโควิด'

ในการรายงานสถานการณ์เมื่อวันพฤหัสบดี (8 พ.ค.) ดร.มาเรีย แวน เคอร์โคฟ จากองค์การอนามัยโลก (World Health Organization - WHO) เน้นย้ำว่านี่ไม่ใช่จุดเริ่มต้นของการระบาดใหญ่ โดยกล่าวว่า "นี่ไม่ใช่เชื้อโควิด นี่ไม่ใช่ไข้หวัดใหญ่ มันแพร่กระจายแตกต่างกันมาก"

เชื้อไวรัสฮันตา ไวรัสสายพันธุ์แอนดีส ที่เป็นสาเหตุของการระบาดนั้นติดต่อได้ไม่ง่ายนัก ต่างจากโรคอื่น ๆ เช่น โรคหัด ซึ่งติดต่อได้ง่ายและแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว

องค์การอนามัยโลกระบุด้วยว่า การแพร่กระจายจากคนสู่คนเป็นไปได้ แต่ความเสี่ยงของการติดเชื้อทั่วโลกยังคงต่ำ

ในการรายงานสถานการณ์ล่าสุด ระบุว่าในจำนวนผู้โดยสารที่อยู่บนเรือมีการตรวจพบผู้ป่วย 8 ราย โดย 3 รายได้รับการยืนยันแล้ว และ 5 รายเป็นผู้ที่ถูกสงสัยว่าอาจติดเชื้อ

แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าการระบาดเริ่มต้นอย่างไร

โดยทั่วไปแล้ว ไวรัสฮันตาไวรัสแพร่กระจายจากสัตว์ฟันแทะ โดยผู้คนจะติดเชื้อจากการหายใจเอาอากาศที่ปนเปื้อนอนุภาคไวรัสจากปัสสาวะ มูล หรือน้ำลายของสัตว์ฟันแทะ

เรือสำราญลำดังกล่าวได้เดินทางไปยังพื้นที่สัตว์ป่าห่างไกล ดังนั้นผู้โดยสารอาจสัมผัสกับไวรัสในขณะนั้น หรือก่อนขึ้นเรือ

ผู้เชี่ยวชาญได้สังเกตเห็นการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสสายพันธุ์แอนดีสระหว่างผู้ป่วยในการระบาดครั้งก่อน ๆ ผ่านการสัมผัสใกล้ชิด และผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพเชื่อว่า การติดเชื้อบางส่วนบนเรือสำราญเอ็มวี ฮอนเดียส (MV Hondius) อาจเป็นการแพร่กระจายของเชื้อระหว่างบุคคล

เนื่องจากว่า แม้จะเป็นเรือสำราญสุดหรูแต่ก็ยังมีสภาพความเป็นอยู่ค่อนข้างคับแคบหรือจำกัด โดยผู้คนต้องใช้ห้องโดยสารและพื้นที่รับประทานอาหารร่วมกัน ซึ่งเป็นสถานที่ที่เชื้อโรคสามารถแพร่กระจายได้

ผู้คนสามารถติดเชื้อได้จากคนที่พวกเขาใช้เวลาอยู่ใกล้ชิดกันเป็นเวลานาน

ในบรรดาผู้เสียชีวิตทั้งสามราย มีหญิงชาวดัตช์ที่ลงจากเรือสำราญเอ็มวี ฮอนเดียส เมื่อเรือจอดที่เกาะเซนต์เฮเลนา เมื่อวันที่ 24 เม.ย. เธอพักอยู่ในห้องโดยสารเดียวกันกับสามีของเธอซึ่งเสียชีวิตบนเรือเมื่อวันที่ 11 เม.ย. แม้ว่าขณะนี้ยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเขาเป็นหนึ่งในผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันว่าติดเชื้อไวรัสฮันตาหรือไม่

สำนักงานความมั่นคงด้านสุขภาพของสหราชอาณาจักร (UKHSA) ระบุว่า ไวรัสฮันตาไม่ได้แพร่กระจายในโลกภายนอกผ่านการสัมผัสทางสังคมในชีวิตประจำวัน เช่น การเดินในที่สาธารณะ ร้านค้า สถานที่ทำงาน หรือโรงเรียน

อาการติดเชื้อมักจะปรากฏขึ้นระหว่างสองถึงสี่สัปดาห์หลังจากสัมผัสกับไวรัส แต่บางครั้งอาจเกิดขึ้นหลังนานกว่าหนึ่งเดือนก็ได้ บุคคลหรือ "ผู้สัมผัส" ที่อาจสัมผัสกับการติดเชื้อ รวมถึงบนเรือ ในโรงพยาบาล หรือบนเที่ยวบินใด ๆ ที่ผู้โดยสารใช้บริการ จะได้รับการติดตามตรวจสอบ

ศาสตราจารย์โรบิน เมย์ หัวหน้าเจ้าหน้าที่วิทยาศาสตร์ของ UKHSA กล่าวกับบีบีซีว่า การติดตามผู้สัมผัสที่กำลังดำเนินการอยู่นั้น "เป็นความพยายามครั้งใหญ่มาก" และเป็นสิ่งที่เรา "จะดำเนินการต่อไป...อีกสักระยะหนึ่ง"

UKHSA กล่าวด้วยว่า ผู้โดยสารชาวอังกฤษที่เดินทางกลับจากเรือสำราญจะถูกขอให้กักตัวเองในสหราชอาณาจักรเป็นเวลา 45 วันเพื่อเป็นการป้องกันไว้ก่อน

สำหรับประชาชนทั่วไปที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเรือสำราญลำนี้ "ความเสี่ยงก็แทบจะไม่มีเลย" ศาสตราจารย์เมย์เสริม

ผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์แอนดีสอาจมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ เช่น มีไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ นอกจากนี้ยังอาจมีอาการหายใจลำบาก ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสีย

มีการทดสอบเพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อ แต่ยังไม่มีวิธีการรักษาเฉพาะเจาะจง แม้ว่าการดูแลรักษาทางการแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ ในโรงพยาบาลจะช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้ การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการที่แสดงออกมา

สำนักงานความมั่นคงด้านสุขภาพของสหราชอาณาจักรกล่าวว่า เจ้าหน้าที่กำลังดำเนินการประสานงานเพื่อให้พลเมืองอังกฤษสามารถเดินทางกลับสหราชอาณาจักรจากเรือสำราญเอ็มวี ฮอนเดียส

ดร. มีรา จันด์ รองผู้อำนวยการฝ่ายโรคระบาดและโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ของ UKHSA กล่าวว่า "สิ่งสำคัญคือต้องสร้างความมั่นใจให้ประชาชนว่าความเสี่ยงต่อสาธารณชนทั่วไปยังคงต่ำมาก

"เรากำลังติดตามผู้ที่อาจสัมผัสกับเรือหรือผู้ป่วยจากฮันตาไวรัส เพื่อจำกัดความเสี่ยงของการแพร่กระจายต่อไป"

เรือสำราญลำนี้กำลังแล่นไปยังหมู่เกาะคานารีของสเปน หลังจากจอดทอดสมออยู่ใกล้กับเคปเวิร์ดซึ่งเป็นหมู่เกาะนอกชายฝั่งแอฟริกาตะวันตกเป็นเวลาสามวัน

แผนการต่อไป คือ การให้ผู้โดยสารและลูกเรือที่เหลือเดินทางกลับประเทศบ้านเกิด

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขท้องถิ่นได้เข้าตรวจสอบเรือและประเมินสถานการณ์แล้ว

ผู้โดยสารถูกแยกกักตัวอยู่บนเรือ และเรือได้รับการทำความสะอาดอย่างละเอียดโดยผู้เชี่ยวชาญก่อนทำการอพยพตามแผน

บริษัทท่องเที่ยว โอเชียนไวด์ เอกซ์พิดีชันส์ (Oceanwide Expeditions) กล่าวเมื่อวันพฤหัสบดีว่าไม่มีผู้ใดที่ยังอยู่บนเรือแสดงอาการป่วย

บริษัทกล่าวด้วยว่าผู้โดยสาร 30 คน รวมถึงชาวอังกฤษ 7 คน ลงจากเรือเมื่อเรือเทียบท่าที่เซนต์เฮเลนา เมื่อวันที่ 24 เม.ย. และทุกคนได้รับการช่วยเหลือ และได้รับการติดต่อแล้ว

UKHSA ระบุว่าชาวอังกฤษสองคนที่ลงจากเรือที่เซนต์เฮเลนาได้ติดต่อเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเมื่อทราบข่าวเกี่ยวกับผู้ติดเชื้อหลังจากเดินทางกลับบ้านจากนครโจฮันเนสเบิร์กของแอฟริกาใต้ และขณะนี้กำลังกักตัวเองโดยสมัครใจในสหราชอาณาจักร และพวกเขาไม่มีอาการป่วยใด ๆ

UKHSA ระบุต่อไปว่าชาวอังกฤษอีก 5 คนที่ลงจากเรือที่เซนต์เฮเลนายังไม่ได้เดินทางกลับสหราชอาณาจักร

ในสหรัฐอเมริกา เจ้าหน้าที่สาธารณสุขในรัฐจอร์เจียและรัฐแอริโซนาได้ยืนยันกับบีบีซีว่า พวกเขากำลังติดตามผู้โดยสารสามคนที่เดินทางกลับสหรัฐอเมริกาหลังจากลงจากเรือแล้ว และขณะนี้ยังไม่มีใครแสดงอาการติดเชื้อ