IKIBIRIRAHO, Trump arashaka impinduka ku masezerano hagati ya Amerika na Iran

Impinduka ashaka zifitanye isano n'umuhora wa Hormuz no gukuraho uranium ikungahaye ku bidukikije, nk'uko bivugwa n'itangazamakuru ryo muri Amerika.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Gildas yihundimpundu na Dinah Gahamanyi

  1. Ivy'akakanya, Iran na Amerika ziratangaza ko zagabye ibitero bishya mu kigobe cyAbarabu

    Umuhora wa Hormuz uracyari mu kaga mu gihe ibitero bikomeje nubwo hari ibiganiro byo guhagarika imirwano

    Ahavuye isanamu, Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Umuhora wa Hormuz uracyari mu kaga mu gihe ibitero bikomeje nubwo hari ibiganiro byo guhagarika imirwano

    Amerika yavuze ko yagabye igitero ku birindiro bya gisirikare bya Iran mu mpera z'icyumweru gishize, mu gihe Tehran yavuze ko nayo yasubije igitero ku birindiro bya Amerika, ibi bikaba ari ibitero bya gatatu bizwi mu cyumweru kimwe byagabwe ahantu hatandukanye mu gace ku muhora wa Hormuz.

    Ubuyobozi bukuru mu bya gisirikare muri Amerika (Centcom) bwavuze ko bwagabye "ibitero byo kwirwanaho" mu rwego rwo gusubiza "ibikorwa by'ubugizi bwa nabi bya Iran", aho bwavuze ko harimo n'indege y'intambara ya Amerika ya drone yarashwe hejuru ya gace kamazi mpuzamahanga.

    Hagati aho, umutwe w’ingabo za Iran zishinzwe impinduramatwara ya kisilamu (IRGC) wavuze ko wagabye igitero ku birindiro by’indege byakoreshejwe n’ingabo za Amerika mu kugaba igitero mu majyepfo ya Iran, ariko ntabwo wavuze aho byabereye.

    Ni ikiganiro giheruka hagati y’impande zombi nyuma y’uko ibiganiro ku masezerano yo kurangiza intambara yabo yamaze amezi menshi bitagenze neza mu mpera z’icyumweru, aho ibitangazamakuru byo muri Amerika byatangaje ko Perezida Trump yasabye impinduka ku masezerano yayo.

    Impinduka zijyanye n'umuhora wa Hormuz ndetse no kureka ikungahazwa rya uranium ikunzwe cyane, nk'uko igitangazamakuru gifatanya na BBC muri Amerika CBS News cyabitangaje. White House ntiyigeze isubiza icyifuzo cyo gutanga igitekerezo byayo kuri iyi ngingo.

    Ku Cyumweru, umuyobozi mukuru w’ibiganiro muri Irani yavuze ko Tehran itazemera amasezerano ayo ari yo yose keretse uburenganzira bwa Iran bwubahirijwe mu buryo bwuzuye.

    Igisirikare cya Amerika cyavuze ko kuwa Gatandatu no ku Cyumweru cyagabye "ibitero byo kwirwanaho kuri radar za Irani n'izigenzura indege za drone muri Goruk, n'ikirwa cya Qeshm".

  2. Nigeria: Igipolisi gisaba abanyagihugu kutihora inyuma y’imigumuko irwanya abanyamahanga muri Afrika y’Epfo

    Amajana n'amajana y'abantu bari mu myiyerekano mu mabarabara y'igisagara ca Pretoria biyamiriza abimukira

    Ahavuye isanamu, BBC / Thuthuka Zondi

    Insiguro y'isanamu, Muri kahise, ibitero ku banyamahanga muri Afrika y’Epfo vyatumye haba ukwihora muri Nigeria, imangazini z’Abanyafrika y'Epfo zirasahurwa

    Igipolisi muri Nigeria caburiye abanyagihugu ku ngaruka zishobora kuba hamwe bofata inzira yo kwihora ku Banyafrika y’Epfo barangurira imirimo muri Nigeria canke ku matungo yabo, inyuma y'amakuru avuga ko Abanya Nigeria bagizweko ibitero muri Afrika y'Epfo.

    Ico gipolisi kigabishije mu gihe havugwa ukwiyongera kw'uruhagarara muri Afrika y'Epfo, ahakomeje imyiyerekano irwanya abimukira ikanasaba ko hafatwa ingingo zikomeye ku badafise ivya ngombwa vyemewe.

    N’ubwo biri uko, igipolisi ca Nigeria kigerageza guhumuriza abanyagihugu, kivuga ko "ata cotuma bagira ubwoba".

    Ariko kandi kiraburira ko igitero cose cogirwa ku Banyafrika y'Epfo, ku mangazini zabo canke ku nyubakwa z’ubuserukizi bwa Afrika y’Epfo muri Nigeria, kizofatwa nk'icaha gihanwa n'amategeko.

    Abanyagihugu ba Afrika y’Epfo bamaze indwi zitari nke mu myiyerekano, basaba ihinduka ry'amategeko agenga abinjira n'abasohoka mu gihugu.

    Basaba kandi ko abimukira badafise ivyangombwa vyemewe bava muri ico gihugu bitarenze ukwezi kwa gatandatu.

    Muri kahise, ibitero vyatumberejwe ku banyamahanga vyabereye muri Afrika y’Epfo, vyatumye haba ukwihora muri Nigeria, aho imangazini z’Abanyafrika y'Epfo zimwe zimwe zabomowe ziranasahurwa.

    Izindi nkuru wosoma:

  3. RD Congo: Igitigiri c’abamaze gukira Ebola kigeze kuri batanu

    OMS ivuga ko iki kiza cakwiragiye hirya no hino muri RD Congo, aho abantu barenga igihumbi bakekwa ko bacanduye

    Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

    Insiguro y'isanamu, Abakize bagizwe n'abagabo batatu n'umugore umwe, bakaba bakurikiye uwundi umwe yari yakize mu ntango z'iyi ndwi

    Abategetsi bajejwe amagara y’abantu muri Repubulika ya Demokarasi ya Kongo (RD Congo) bamenyesha ko abantu bane mu barwaye ingwara ya Ebola ubu bakize, ivyatumye igitigiri c'abamaze gukira gishika kuri batanu.

    Ku bw’abo bategetsi, ukwo gukira gutanga icizere mu gihe RD Congo ihanganye n’iki kiza giherutse kwaduka kikaba ciziziye uturere tumwe tumwe twayo.

    Abo barwayi bane bararonse uruhusha rwo gusohoka ku mugaragaro mu gisagara ca Bunia, umurwa mukuru w'intara ya Ituri.

    Ibirori vyo kwemeza icese ugukira kwabo vyabereye ku bitaro vyitwa Centre Médical Évangélique. Vyitabwe n'abategetsi bakuru bajejwe amagara bo muri RD Congo hamwe na Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Umuyobozi Mukuru w'Ishirahamwe Mpuzamakungu ryitaho Amagara y'Abantu OMS.

    Dr Tedros asanzwe ariko aragendera ako karere mu ntumbero yo kwirabira ingene ibikorwa vyo kurwanya ico kiza biriko biragenda.

    Abo bantu bane bakize, abagabo batatu n'umugore umwe, barashikirijwe impapuro zemeza ko bakize neza inyuma yo kumara indwi zitari nke bariko baravurwa.

    Abategetsi bajejwe amagara bavuga ko gukira kw’abo ari ikimenyetso cerekana ko kubona iyo ndwara hakiri kare no gutangura kuyivura vyihuta bishobora kwongerereza abarwayi amahirwe yo kurokoka.

    Abo bane baheruka gukira bakurikiye uwabaye uwa mbere yakize muri iki kiza mu ntango z'iyi ndwi. Uwo murwayi na we nyene yarakontorowe ava mu kigo kivurirwamwo Ebola muri Ituri inyuma yo gukira neza.

    Dr Richard Kitenge, umuganga wo mu Bushikiranganji bw’Amagara y'Abantu bwa RD Congo, ajejwe gukurikirana ibikorwa vyo kurwanya Ebola mu buseruko bwa Ituri, yavuze ko uwo murwayi yarekuwe ava mu kigo ca Rwampara kivurirwamwo Ebola amaze gukira neza.

    Iki kiza, giterwa n'ubwoko bw’umugera wa Ebola buzwi nka Bundibugyo, kiriko kirakwiragira mu karere gasanzwe kabangamiwe n'intambara, ukwimurwa kw'abanyagihugu mu kivunga hamwe n'ukubura uburyo bukwiye bwo kuvura.

    Abategetsi bavuga ko ibikorwa vyo gukurikirana abanduye canke abakekwa ko banduye, ivyo kurondera abo bahuye hamwe no gukangurira abanyagihugu kwikingira bikibandanya, mu gihe kandi hariko hongerezwa umurindi mu kugerageza guhagarika irandagata ry’ico kiza.

    Abategetsi bajejwe amagara bavuga ko ibikorwa vyo kuvura no kurwanya Ebola biriko biraguka bakizera ko n'abandi barwayi benshi bazokira mu minsi iri imbere.

    Izindi nkuru wosoma:

  4. Israel yigaruriye ingoro ikomeye muri Libani mu gihe ibitero byo ku butaka bigikomeje

    Reuters Igisirikare cya Isiraheli kivuga ko cyafashe ingoro ya Beaufort, igihome gikomeye mu majyepfo ya Libani

    Ahavuye isanamu, Reuters

    Insiguro y'isanamu, Reuters Igisirikare cya Israel kivuga ko cyafashe ingoro y'amateka ya Beaufort, igihome gikomeye mu majyepfo ya Libani

    Igisirikare cya Israel cyigaruriye ahantu hakomeye ho mu majyepfo ya Libani, mu cyo Minisitiri w’Intebe Benjamin Netanyahu yavuze ko ari "impinduka zikomeye" mu gitero cyayo ku mutwe wa Hezbollah.

    Ibi bibaye mu gihe ingabo zirwanira ku butaka zigenda zirushaho kwinjira mu gihugu cya Libani ziva aho zari zisanzwe ziherereye ku ruzi rwa Litani.

    Ubwongereza, Ubufaransa n'Ubudage baneguye igikorwa cya Isreal cyo gukomeza kugaba ibitero muri Libani nyuma yaho ingabo za Israel (IDF) ziburira abaturage benshi kwimuka bava mu gace kanini k'amajyepfo ya Libani.

    Minisitiri w'Intebe wa Libani yashinje Isiraheli ko ikora icyo yise "ibihano rusange".

    Umuburo uheruka wo kuva mu gihugu ni uwa kabiri utanzwe na Israel kuri Libani. Mu minsi ishize Israel yabwiye abaturage kuva mu majyepfo ya Libani yose ari munsi y'uruzi rwa Zahrani.

    Umuvugizi w’ingabo za IDF yagize ati: “Umuntu wese uhari hafi y’ingabo za Hezbollah, ibikoresho cyangwa uburyo bwo kurwana ashyira ubuzima bwe mu kaga.”

    Umuvugizi wa IDF yavuze ko "umubare munini w'abasirikare ba Israel barwanira ku butaka" bari muri iki gikorwa, "kuri ubu kirimo kwaguka kikagera no mu tundi duce".

    Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’Ubwongereza, Yvette Cooper, yifatanyije n’ibihugu by’i Burayi ku Cyumweru mu gusaba Israel na Hezbollah guhagarika amakimbirane arimo kwiyongera.

    Izindi nkuru wasoma:

  5. Trump arashaka impinduka ku masezerano hagati ya Amerika na Iran

    Trump

    Ahavuye isanamu, EPA

    Itangazamakuru ryo muri Amerika ryiravuga ko Perezida wa Amerika, Donald Trump, yasabye ko habaho impinduka ku masezerano hagati ya Amerika na Irani agamije kurangiza imirwano yatangiye mu ntangiriro z'uyu mwaka.

    Impinduka zijyanye n’umuhora wa Hormuz n’ikurwaho ry’amabuye y’agaciro ya uranium, nk’uko CBS News, igitangazamakuru gikorana na BBC muri Amerika kibitangaza. Ibiro bya perezida wa Amerika White House ntacyo byasubije ku busabe bwa BBC bwo gutanga igitekerezo.

    Umuvugizi mukuru wa reta ya Iran, yavuze ku Cyumweru ko Tehran itazemera amasezerano ayo ari yo yose keretse uburenganzira bwa Iran bwujujwe byuzuye.

    Perezida Trump n'abafasha be bakuru bahuye kuwa Gatanu kugira ngo bafate "umwanzuro wa nyuma" ku bijyanye no kongera igihe cyo guhagarika imirwano na Iran, ariko inama yarangiye ntacyo bumvikanye ku ntambwe zikurikiraho.

    Ayo masezerano, yatangajwe bwa mbere na Axios ku wa Gatandatu, arimo guhagarika intambara mu gihe cy'iminsi 60, gusaba ko umuhora wa Hormuz wongera gufungura ndetse no gushyirwaho urwego rwo kongera gufungura ibiganiro ku bijyanye na gahunda ya nikleyeri ya Irani, nk'uko bivugwa na CBS News.

    Mugihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje, bivugwa ko amasezerano ashobora kugabanya ibihano kuri Irani bishobora gutuma ibona imitungo yafatiriwe ya miliyari z'amadolari, nk'uko CBS News yabitangaje.

    Ku wa kane, abayobozi ba Amerika bavuze ko ibihugu byombi byemeje gahunda - izwi nka memorandum of understanding - mu gihe hagitegerejwe ko Trump n'ubuyobozi bwa Iran bayemeza.

    Izindi nkuru wasoma:

  6. Mwaramutse neza! Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.