جنگ‌های منطقه‌ای بازار موتر و پرزه‌جات را در افغانستان فلج کرد

تجارت پررونق قطعات موتر در ولایت قندهار افغانستان، که سال‌ها یکی از مراکز اصلی واردات و بسته‌بندی پرزه‌جات موتر در کشور به شمار می‌رفت، در پی بسته‌شدن مرز با پاکستان و تنگه هرمز، با رکود شدید روبه‌رو شده است.

تاجران در بازار سپین‌بولدک قندهار می‌گویند درگیری‌های مرزی با پاکستان از ماه اکتبر گذشته و سپس اختلال در رفت‌وآمد کشتی‌ها از طریق تنگه هرمز، مسیرهای اصلی تأمین قطعات موتر را مختل کرده و فعالیت این بازار را تقریباً متوقف ساخته است.

عبدالباقی بینا، معاون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری قندهار، به خبرگزاری فرانسه گفت که نخستین ضربه به بازار سپین‌بولدک زمانی وارد شد که گذرگاه مرزی با پاکستان به دلیل درگیری‌ها برای مدت طولانی بسته شد.

به گفته او، پس از بسته‌شدن این مسیر، تاجران تلاش کردند از طریق بندرعباس ایران به تجارت خود ادامه دهند، مسیری که با مشکلات زیادی همراه بود اما هنوز امکان ادامه تجارت را فراهم می‌کرد.

قطعات موتر که به گفته او پیش‌تر از جاپان و دیگر کشورها از راه پاکستان به افغانستان منتقل می‌شد، بعدها از طریق امارات متحده عربی وارد می‌شد؛ مسیری که طولانی‌تر و پرهزینه‌تر بود.

با این حال، به گفته بینا، آغاز جنگ در خاورمیانه در ماه فبروری «مشکلات بسیار زیادی را برای افغانستان ایجاد کرد.»

این درگیری‌ها باعث اختلال گسترده در تجارت بین‌المللی از طریق تنگه هرمز شد و شرکت‌های حمل‌ونقل هشدار داده‌اند که بازگشت کامل فعالیت‌ها به روال عادی در این مسیر حیاتی زمان‌بر خواهد بود.

قطعاتی که پیش از جنگ به سپین‌بولدک می‌رسید، یا در کارگاه‌های محلی برای بسته‌بندی موترهای جدید مورد استفاده قرار می‌گرفت یا برای تعمیر موترها به مناطق مختلف افغانستان فرستاده می‌شد.

اسدالله، یکی از واردکنندگان قطعات موتر از دبی و جاپان، به خبرگزاری فرانسه گفته است که این درگیری‌ها «تجارت را برای ماه‌ها فلج کرده است.»

او افزود که پیش از این روزانه دو کانتینر در محل کارش تخلیه می‌شد، اما پس از جنگ در خاورمیانه هزینه انتقال هر کانتینر از حدود دو هزار دالر به هشت هزار دالر افزایش یافته است.

به گفته او، بیش از ۳۰ کانتینر کالای متعلق به شرکتش همچنان در جاپان و امارات متوقف مانده‌اند؛ بخشی از این تأخیرها به ازدحام در بندر جبل‌علی دبی، یکی از مهم‌ترین مراکز ترانزیتی منطقه، مربوط می‌شود.

بانک جهانی در ماه می اعلام کرد که افغانستان «به شدت در معرض شوک‌های خارجی» آسیب‌پذیر است و شکاف میان واردات و صادرات این کشور در سال مالی ۲۰۲۵ به ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.

مسعود، یکی دیگر از واردکنندگان پرزه‌جات موتر از جاپان، به خبرگزاری فرانسه گفت که از زمان آغاز جنگ در ایران عملاً فعالیت تجاری او متوقف شده است.

او گفت که در گذشته هر ماه ده‌ها و حتی صدها کانتینر وارد می‌کرد، اما اکنون میزان واردات به صفر رسیده است.

به گفته این تاجر، برخی محموله‌های او به امارات رسیده بودند، اما به دلیل افزایش هزینه‌های گدام‌ها/انبارداری، ناچار شده است آنها را دوباره به جاپان بازگرداند.

مسعود افزود: «هیچ گزینه دیگری نداریم. راه جایگزینی نمی‌بینم و این وضعیت یک ضرر کامل است.»

رکود در بازار سپین‌بولدک بر هزاران نفر که به طور مستقیم و غیرمستقیم در این بخش کار می‌کنند نیز تأثیر گذاشته است.

محمدنعیم، راننده ۲۱ ساله جرثقیل، به خبرگزاری فرانسه گفت اگر شرایط بهبود پیدا نکند، ناچار خواهد شد این شغل را ترک و به دنبال کار دیگری برود.

در کارگاه‌های تاریکی که معمولاً موترها در آنها بسته‌بندی می‌شدند، کارگران بی‌کار نشسته‌اند و وسایل و چرخ‌ها بدون استفاده مانده‌اند.

سمیع‌الله، مالک یکی از این کارگاه‌ها، به خبرگزاری فرانسه گفت که پیش از این هفته‌ای پنج تا هفت موتر را بسته‌بندی می‌کردند، اما اکنون به دلیل نرسیدن قطعات جدید، کار شان متوقف شده است.

او گفت که ادامه این وضعیت زیان‌های بیشتری به صاحبان کسب‌وکار وارد خواهد کرد، در حالی که آنها همچنان موظف به پرداخت معاش کارکنان خود هستند.

در نمایشگاه‌های فروش موتر نیز رکود به چشم می‌خورد. نورعلی، یکی از فروشندگان موتر در سپین‌بولدک، به خبرگزاری فرانسه گفت که کاهش ورود کانتینرها باعث کاهش تعداد مشتریان شده و او در یک ماه گذشته هیچ موتری نفروخته است.

او ابراز امیدواری کرد که با بازگشت ثبات به مسیرهای تجاری منطقه و بازگشایی کامل تنگه هرمز، تجارت بار دیگر به جریان عادی بازگردد.