کمیسیون اروپایی، مقام‌های طالبان را برای گفت‌وگو در مورد اخراج پناهجویان به بروکسل دعوت می‌کند

کمیسیون اروپایی روز دوشنبه به خبرگزاری فرانسه گفت که در نظر دارد در آینده نزدیک مقام‌های حکومت طالبان را برای گفت‌وگو در مورد بازگرداندن پناهجویان به افغانستان، به بروکسل دعوت کند.

یک منبع مطلع گفته است که انتظار می‌رود به زودی نامه‌ای در این مورد به کابل ارسال شود تا تاریخ برگزاری این نشست در پایتخت بلجیم تعیین شود.

این دعوت قرار است با هماهنگی سویدن انجام شود و پیشتر، مقامات اروپایی دوبار به افغانستان سفر کرده‌اند.

سخنگوی هیئت اجرایی اتحادیه اروپا، گفته است که مقامات این اتحادیه در حال کار بر روی «یک جلسه احتمالی در سطح فنی با مقامات فعلی افغانستان در بروکسل» هستند.

هنوز تاریخ مشخصی برای برگزاری این نشست اعلام نشده است.

نامه ۲۰ کشور

حدود ۲۰ کشور عضو اتحادیه اروپا به‌عنوان بخشی از سیاست سختگیرانه مهاجرتی خود موضوع اخراج پناهجویان به افغانستان - مخصوصا کسانی را که به ارتکاب جرایم محکوم می‌شوند - را مورد بررسی قرار داده‌اند.

شماری از این کشورها در ماه اکتوبر گذشته در نامه‌ای از اتحادیه اروپا خواستند که در جستجوی راه‌های دیپلماتیک و عملی در این مورد باشد.

سخنگوی کمیسیون اروپایی گفت: «در ماه جنوری ۲۰۲۶ نشستی دراین زمینه درکابل برگزار شد.»

او افزود که اتحادیه اروپا و سویدن به‌صورت مشترک کار می‌کنند تا این موضوع از بروکسل تعیقیب شود.

چنین دیدارهایی، پرسش‌های عملی و اخلاقی متعددی را برمی‌انگیزد؛ چرا که شامل تعامل با حکومت طالبان است؛ نهادی که اتحادیه اروپا آن را به رسمیت نمی‌شناسد.

برای سفر مقامات طالبان به بلجیم — که نهادهای اتحادیه اروپا در آن مستقر هستند — باید مجوزهای مشخص و ویژه‌ای صادر شود؛ اقدامی که به نظر می‌رسد مقامات بلجیمی برای انجام آن آماده هستند.

فراتر از جنبه‌های عملی، این تلاش کشورهای اروپایی در حالی صورت می‌گیرد که افغانستان با بحران انسانی شدیدی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

از سال ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از پنج میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند که بسیاری از آن‌ها به اجبار اخراج شده‌اند. به گفته سازمان‌های بین‌المللی، اکثر این افراد با مشکلات اقتصادی زیادی روبرو هستند و از داشتن خانه و شغل پایدار محروم‌اند.

آلمان نقشی کلیدی دارد

بر اساس آمار اداره معلومات اتحادیه اروپا، کشورهای اروپایی بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون درخواست پناهندگی از سوی اتباع افغانستان دریافت کرده‌اند که در این بازه زمانی، تقریبا با نیمی از این درخواست‌ها موافقت شده است.

در سال ۲۰۲۵ نیز افغان‌ها با اختلافی فاحش، همچنان بزرگ‌ترین گروه پناهجویان در اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دادند.

با این حال، با سخت‌گیرانه‌تر شدن افکار عمومی نسبت به مسئله مهاجرت، اروپا در تلاش است تا پذیرش خود را محدود کرده و بحث‌ها پیرامون بازگرداندن پناهجویان افغان را آغاز کند.

برخی کشورها گام‌های عملی نیز برداشته‌اند؛ از جمله آلمان که از سال ۲۰۲۴ با کمک قطر و از طریق پروازهای اختصاصی، بیش از ۱۰۰ افغان دارای محکومیت‌های جنایی را به افغانستان بازگردانده است.

رویکرد آلمان در پی چندین حمله مرگبار توسط اتباع افغان در سال‌های اخیر، از جمله حمله موتر به جمعیت در مونیخ که سال گذشته اتفاق افتاد، به‌شدت سخت‌گیرانه شده است.

اتریش نیز اقدام مشابهی انجام داده و در اواسط سپتمبر گذشته میزبان هیئتی از نمایندگان طالبان در وین بود.

تعدادی دیگر از کشورهای اروپایی مانند بلجیم و سویدن نیز خواهان پیروی از این الگو هستند و حامیان سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی به‌طور جدی از این روند پشتیبانی می‌کنند.

این راهبرد بازگرداندن پناهجویان، انتقادات شدید سازمان‌های غیردولتی و جناح‌های سیاسی چپ‌گرا را برانگیخته است.

لیزا اوون، رئیس کمیته بین‌المللی نجات در افغانستان، گفته است: «اخراج افغان‌ها به کشوری که نیمی از جمعیت آن توان تأمین غذا را ندارند، یک سیاست مهاجرتی نیست؛ بلکه تصمیمی است که می‌تواند جان مردم را با خطر جدی مواجه کند.»

سایر گروه‌های حقوق بشری نیز بیم آن دارند که سفر مقامات طالبان به بروکسل، فرصتی را برای شناسایی افرادی که قرار است بازگردانده شوند فراهم کند و بدین ترتیب حقوق اساسی آن‌ها به خطر بیفتد.

با این حال، برخی منابع دیپلماتیک به خبرگزاری فرانسه گفته‌اند که هدف اصلی این سفر پیش از هر چیز، حل مشکلات عملی است؛ مشکلاتی مانند صدور پاسپورت افغانستان برای مهاجرینی که کشورهای میزبان سفارت‌ طالبان را به رسمیت نمی‌شناسند.

به گفته منابع نزدیک به این گفت‌وگوها، مقامات اروپایی علاوه بر بررسی چگونگی بازگشت مهاجران به افغانستان، ظرفیت میدان هوایی کابل و سایر جزئیات فنی را نیز مورد ارزیابی قرار داده‌اند.