Roedd e'n gwybod bod arolygon Prydeinig wedi dynodi Patagonia yn anialwch na ellid byth cynnal pobl. Ond, gyda hunanfeddiant sbin ddoctor, lliwiodd ef a'i gyd ddelfrydwr Lewis Jones - a wnaeth ymfudo - dros y ffaith yma, a chyflwynon nhw ddelwedd llawer mwy deniadol i'r darpar ymfudwyr.

Erbyn Mai 1865, daethpwyd o hyd i ddigon o arloeswyr er mwyn i'r Mimosa hwylio. Y Bala oedd cartref y prosiect, ac mae'n cynnal dathliad bob blwyddyn - 'Gŵyl y Glaniad' - i nodi dyddiad glaniad cyntaf yr ymfudwyr ar 28ain Gorffennaf.

Serch hynny, doedd y prosiect hwn ddim yn gyfyngedig i ardaloedd gwledig yn unig, gan fod llawer o'r arloeswyr wedi dod o ardaloedd diwydiannol newydd cymoedd De Cymru, a phan lanion nhw ym Mhorth Madryn, ar lannau'r Iwerydd yn yr Ariannin, gwelon nhw fod eu sgiliau, fel dynion rheilffyrdd neu lowyr, yn hollol ddiwerth yn yr anialwch.

Prin y gwnaethon nhw oroesi. Bron â newynu ar adegau, cawson nhw eu hachub weithiau gan lywodraeth yr Ariannin. Ond dalion nhw ati a llwyddon nhw gartrefu yn nyffryn Chubut, lle torrodd afon sianel gul drwodd i'r anialwch o'r Andes. Penderfynodd yr ymfudwyr roi'r enw Camwy i'r afon.

Ymlaen ...